Η Κýπρος (Þ αλλιþς "Νησß της Αφροδßτης") εßναι το 3ο πιο μεγÜλο νησß της Μεσογεßου και το ανατολικüτερο Üκρο την ΕυρωπαúκÞς ¸νωσης. Χαρακτηρßζεται σαν το "σταυροδρüμι τριþν ηπεßρων" (Ευρþπης, Ασßας και ΑφρικÞς. Βρßσκεται σε απüσταση 380 χλμ. απü την ΕλλÜδα, 100χλμ. απü την Τουρκßα, 100χλμ. απü την Συρßα και 300χλμ απü την Αßγυπτο. Λüγω των στενþν δεσμþν που συνδÝουν την Κýπρο με την ΕλλÜδα, θεωρεßτε μÝρος της Ευρþπης. Απü το 2004 εßναι και επßσημα μÝλος της ΕυρωπαúκÞς ¸νωσης.
Η Ýκταση του νησιοý εßναι 9.251 τ.χλμ. ¸χει μÞκος 225χλμ. (απü το ανατολικüτερο μÝχρι το δυτικüτερο σημεßο) και πλÜτος 94χλμ. στο πλατýτερο σημεßο της. Η ακτογραμμÞ της Ýχει μÞκος 853χλμ. ενþ ο πληθυσμüς της φτÜνει τους 800.000 κατοßκους περßπου. ΓεωγραφικÜ χωρßζεται σε 6 επαρχßες:
- της Λευκωσßας,
- της Λεμεσοý,
- της ΛÜρνακας,
- της ΠÜφου,
- της Αμμοχþστου και
- της Κερýνειας.
ΠαρÜ το γεγονüς üτι μεγÜλη Ýκταση του νησιοý καλýπτεται απü βουνÜ, η Κýπρος δεν μπορεß να χαρακτηριστεß στο σýνολο της ορεινÞ χþρα. Ακüμη, αν και ο γεωφυσικüς χÜρτης της Κýπρου παρουσιÜζει Ýνα μεγÜλο αριθμü ποταμþν, στην πραγματικüτητα πρüκειται για χεßμαρρους που Ýχουν νερü κατÜ τους χειμερινοýς μÞνες και το καλοκαßρι ξεραßνονται.
Το κλßμα στο νησß της Αφροδßτης εßναι μεσογειακü. Η χιονüπτωση δεν εßναι συχνü φαινüμενο και απαντÜται μüνο στις ψηλÝς κορυφÝς του Τροüδους. Εκτüς απü τη γνωστÞ στο μεσογειακü χþρο βλÜστηση, στο νησß συναντÜμε Üλλα 127 εßδη ενδημικþν φυτþν, περισσüτερα απü τα οποßα βρßσκονται στην οροσειρÜ του Τροüδους. Εκεß μπορεß κανεßς να θαυμÜσει μια μεγÜλη ποικιλßα απü θÜμνους και λουλοýδια, 20 απü τα οποßα Ýχουν προταθεß για να συμπεριληφθοýν στον κατÜλογο των αυστηρþς προστατευμÝνων ειδþν χλωρßδας στην Ευρþπη. Στην κυπριακÞ πανßδα, το ενδιαφÝρον κερδßζει το αγρινü, Ýνα σπÜνιο εßδος που φιλοξενεß η περιοχÞ αλλÜ και μια αξιüλογη ποικιλßα πτηνþν – 300 τον αριθμü και ψαριþν. ΣπÜνια ερπετÜ αλλÜ και δýο εßδη θαλÜσσιων χελωνþν, αποτελοýν Ýνα ακüμη θÝλγητρο του νησιοý.
ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ
Η μυθολογßα της Κýπρου εßναι Üμεσα συνδεδεμÝνη με τη θεÜ του Ýρωτα, την Αφροδßτη. Την Αφροδßτη Ýφερε στο νησß ο ΖÝφυρος με το απαλü του φýσημα, üπως μας πληροφορεß ο Ομηρικüς ´Υμνος. ¸τρεξαν ευθýς να την υποδεχτοýν οι ¿ρες, οι κüρες του Δßα κι απü τüτε η Κýπρος Ýγινε το αγαπημÝνο νησß της. Στο δυτικü ακρωτÞριο του νησιοý την πρωτοαντßκρισε ο ¢δωνης σýμβολο της ανδρικÞς ομορφιÜς και αναπτýχθηκε μεταξý τους Ýνα μυθικüς Ýρωτας.
ΙστορικÜ Στοιχεßα
ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
ΝεολιθικÞ εποχÞ (7000 – 3900π.Χ.)
Στην περßοδο αυτÞ ανÞκουν οι αρχαιüτεροι συνοικισμοß της Κýπρου. Λßθινα αντικεßμενα χαρακτηρßζουν την πρþτη φÜση της περιüδου αυτÞς καθþς η αγγειοπλαστικÞ εμφανßζεται πολý αργüτερα, το 5000 π.Χ. Τα σπßτια, φτιαγμÝνα κοντÜ σε ποτÜμια Þ λüφους και χτισμÝνα απü πÝτρα, ξýλο Þ πηλü, εßχαν κυκλικü σχÞμα ενþ οι Üνθρωποι ζοýσαν κυρßως απü το ψÜρεμα και το κυνÞγι.
ΧαλκολιθικÞ εποχÞ (3900 – 2500 π.Χ.)
Οι περισσüτεροι χαλκολιθικοß συνοικισμοß βρßσκονται στη δυτικÞ Κýπρο, üπου αναπτýσσεται η λατρεßα της ΔÞμητρας, θεÜς της γονιμüτητας. Οι κÜτοικοι της Κýπρου ανακαλýπτουν τον χαλκü αλλÜ η εκμετÜλλευσÞ του εßναι ακüμη σε πολý περιορισμÝνη κλßμακα. Απü την περßοδο αυτÞ Ýχουν ανακαλυφθεß τα πρþτα χÜλκινα αντικεßμενα üπως εργαλεßα, σμßλες, σφραγßδες, σοýβλες, αγκßστρια, κοσμÞματα κ.α.
ΕποχÞ του χαλκοý(2500 – 1050 π.Χ.)
Την περßοδο αυτÞ γßνεται μεγαλýτερη σε Ýκταση εκμετÜλλευση του χαλκοý που φÝρνει πλοýτο στην Κýπρο. Δημιουργοýνται εμπορικÝς σχÝσεις με την Εγγýς ΑνατολÞ, την Αßγυπτο και το Αιγαßο. Γýρω στο 1400π.Χ., οι Μυκηναßοι εγκαθßστανται στο νησß, στην αρχÞ ως Ýμποροι κι αργüτερα ως Üποικοι. ΦÝρνουν μαζß τους την ελληνικÞ γλþσσα, τη θρησκεßα, τους θεσμοýς, τα Ýθιμα και την τÝχνη τους. Σýμφωνα με την παρÜδοση, οι Þρωες του Τρωικοý ΠολÝμου, μετÜ τη λÞξη του, Þρθαν στο νησß της Κýπρου και ßδρυσαν πüλεις-βασßλεια με επιβλητικÜ μνημεßα και εντυπωσιακÜ κυκλþπεια τεßχη.
ΚυπρογεωμετρικÞ εποχÞ (1050 – 750 π.Χ.)
Την εποχÞ αυτÞ Ýχουμε την εμφÜνιση των πüλεων – βασιλεßων. Οι Φοßνικες εγκαθßστανται στην Κýπρο. Η πολιτιστικÞ ανÜπτυξη συνεχßζεται και 0 8ος αιþνας εßναι εποχÞ μεγÜλης ευημερßας. Κυρßως Üκμασαν οι τομεßς της μεταλλοτεχνßας, τις ελεφαντουργßας και της υφαντικÞς. Εßναι επßσης πιθανüν την περßοδο αυτÞ οι Ýλληνες να γνþρισαν στην Κýπρο το φοινικικü αλφÜβητο το οποßο στη συνÝχεια προσÜρμοσαν στις ανÜγκες τους και δημιοýργησαν το ελληνικü.
ΚυπροαρχαúκÞ εποχÞ (750 – 475π.Χ.)
Η Κýπρος γßνεται λεßα διαφüρων κατακτητþν. Τα κυπριακÜ βασßλεια αγωνßζονται να διατηρÞσουν την ανεξαρτησßα τους αλλÜ υποτÜσσονται διαδοχικÜ σε κατακτητÝς üπως οι Ασσýριοι, Οι Αιγýπτιοι και οι ΠÝρσες. Σημαντικüτερο βασßλειο της εποχÞς Þταν η Σαλαμßνα. Τα ευρÞματα που ανÜγονται στην εποχÞ αυτÞ αποκαλýπτουν τον πλοýτο, την επιβßωση ταφικþν εθßμων αλλÜ και τη δομÞ της κυπριακÞς κοινωνßας.
ΚυπροκλασικÞ εποχÞ (475 – 325π.Χ.)
Η περßοδος συμπßπτει με τους πολÝμους των ΕλλÞνων να απελευθερþσουν την Κýπρο απü τους ΠÝρσες. Ο Ευαγüρας ο Α’ βασιλιÜ της Σαλαμßνας, κατüρθωσε να ενþσει τα κυπριακÜ βασßλεια με συμμÜχους κατÜ των Περσþν τους Αθηναßους. ΤελικÜ, υπÝγραψε ειρÞνη μαζß τους, εγκατÝλειψε τον Ýλεγχο των κυπριακþν πüλεων που εßχαν υποταχτεß σε αυτüν και πλÞρωνε φüρο στους ΠÝρσες. Η περσικÞ κατÜκτηση τερματßστηκε üταν ο ΜÝγας ΑλÝξανδρος ενÝταξε την Κýπρο στην αυτοκρατορßας του.
ΕλληνιστικÞ εποχÞ (325 – 30π.Χ.)
Η περßοδος αυτÞ χαρακτηρßζεται απü πλοýτο και ευδαιμονßα. Τα κυπριακÜ βασßλεια καταργοýνται και το νησß ενþνεται κÜτω απü τους Πτολεμαßους με πρωτεýουσα την ΠÜφο. Οι ειρηνικÝς συνθÞκες ευνüησαν την οικονομικÞ και πολιτιστικÞ Üνθηση του νησιοý. ΣημαντικÜ μνημεßα της περιüδου αυτÞς αποτελοýν οι τÜφοι των βασιλÝων στην ΠÜφο και το θÝατρο του Κουρßου (2ος αι. π.Χ.). ΕξÝχουσα πνευματικÞ φυσιογνωμßα υπÞρξε ο ΖÞνων ο Κιτεýς (τÝλος 3ου αρχÝς 2ου αι. π.Χ.) που ßδρυσε ΦιλοσοφικÞ ΣχολÞ στην ΑθÞνα και δßδαξε ΣτωικÞ Φιλοσοφßα. Επßσης, στα χρüνια αυτÜ επικρÜτησε το ελληνικü αλφÜβητο σε ολüκληρο το νησß.
ΡωμαúκÞ εποχÞ (30 – 336 μ.Χ.)
ΚατÜ τη διÜρκεια των πολÝμων ανÜμεσα στην Αßγυπτο και τη Ρþμη, η Κýπρος εμπλÝκεται στη μεγÜλη αναμÝτρηση. ΜετÜ την Þττα του Αντþνιου και της ΚλεοπÜτρας στο ´Ακτιο (31 π.Χ.), η Κýπρος γßνεται οριστικÜ τμÞμα της ρωμαúκÞς αυτοκρατορßας και διοικεßται απü Ýναν ρωμαßο ανθýπατο που εδρεýει στην ΠÜφο. ΚατÜ τη διÜρκεια της πρþτης περιοδεßας των Αποστüλων Παýλου και ΒαρνÜβα (45 μ.Χ.), ο ανθýπατος της Κýπρου ΣÝργιος Παýλος δÝχεται το Χριστιανισμü και η Κýπρος γßνεται η πρþτη χþρα με χριστιανü διοικητÞ. Ισχυροß σεισμοß κατÜ τον 1ο αιþνα π.Χ. και τον 1ο αιþνα μ.Χ. καταστρÝφουν πολλÝς πüλεις οι οποßες ξαναχτßζονται. Το 313 μ.Χ. με το διÜταγμα του ΜεδιολÜνου, παρÝχεται ελευθερßα λατρεßας στους χριστιανοýς. Το 325 μ.Χ. οι Κýπριοι επßσκοποι παßρνουν μÝρος στην Α’ ΟικουμενικÞ Σýνοδο της Νßκαιας. Την περßοδο αυτÞ υπÜρχει σημαντικÞ οικονομικÞ και πολιτιστικÞ ανÜπτυξη και αυτü μαρτυροýν πολλÜ απü τα μνημεßα που σþζονται απü την εποχÞ εκεßνη.
ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
ΒυζαντινÞ περßοδος (330 – 1191 μ.Χ.)
Με το χωρισμü της ρωμαúκÞς αυτοκρατορßας σε ανατολικü και δυτικü κρÜτος, η Κýπρος γßνεται τμÞμα του ανατολικοý ρωμαúκοý κρÜτους που εßναι γνωστü ως ΒυζÜντιο. Πρωτεýουσα γßνεται η Κωνσταντßα κοντÜ στην Σαλαμßνα. Το 488 μ.Χ., ο αυτοκρÜτορας ΖÞνωνας παραχωρεß στην εκκλησßα της Κýπρου πλÞρη αυτονομßα. Την περßοδο αυτÞ κυριαρχοýν οι παλαιοχριστιανικÝς βασιλικÝς. ΠαρÜ την καταστροφÞ που υπÝστησαν üλες οι παραστÜσεις απü την Εικονομαχßα, στην Κýπρο σþζονται αρκετÝς ψηφιδωτÝς παραστÜσεις αυτÞ της περιüδου. Το 647 μ.Χ. οι ´Αραβες με αρχηγü τον Μωαβßα κÜνουν την πρþτη τους καταστροφικÞ επιδρομÞ εναντßον της Κýπρου. Ο αυτοκρÜτορας Νικηφüρος ΦωκÜς τους κατατροπþνει και ελευθερþνει την Κýπρο το 965 μ.Χ.. Η Κýπρος γßνεται Ýτσι ξανÜ επαρχßα του Βυζαντßου με πρωτεýουσα üμως τη Λευκωσßα.
ΡιχÜρδος Λεοντüκαρδος & Ναúτες (1191 – 1192μ.Χ.)
Ο βασιλιÜς της Αγγλßας ΡιχÜρδος ο Λεοντüκαρδος, παßρνει μÝρος στην Γ’ Σταυροφορßα. Το 1191, Ýνα πλοßο του ναυαγεß κοντÜ στη Λεμεσü αλλÜ ο ΙσαÜκιος Κομνηνüς, βυζαντινüς διοικητÞς της Κýπρου, αρνεßται να βοηθÞσει τους ναυαγοýς. Η προσβλητικÞ αυτÞ συμπεριφορÜ του ΙσαÜκιο, γßνεται η αιτßα για να καταλÜβει ο ΡιχÜρδος το νησß. ΠουλÜει την Κýπρο στους Ναúτες ΤεμπλÜριους κι εκεßνοι με τη σειρÜ τους πουλοýν την Κýπρο στον ΦρÜγκο Γκυ ντε ΛουζινιÜν τον επüμενο χρüνο. Τüτε αρχßζει η Φραγκοκρατßα.
Φραγκοκρατßα (12ος – 15ος αιþνας)
Ο ΦρÜγκος Γκυ ντε ΛουζινιÜν χωρßζει το νησß σε φÝουδα, τα οποßα παραχωρεß σε ευρωπαßους ευγενεßς. Οι ντüπιοι οι γßνονται δουλοπÜροικοι. Επßσημη εκκλησßα αναγνωρßζεται η καθολικÞ και οι ορθüδοξοι υφßστανται μεγÜλες πιÝσεις. Η Αμμüχωστος αναπτýσσεται ιδιαßτερα εξαιτßας της παραχþρησης πολλþν προνομιþν σε ξÝνους εμπüρους και η Λευκωσßα γßνεται πρωτεýουσα και Ýδρα των φρÜγκων βασιλÝων. Η Αικατερßνη ΚορνÜρο το 1489 παραχωρεß το βασßλειο στη Βενετßα με αντÜλλαγμα ισüβια σýνταξη και η περßοδος της Φραγκοκρατßας τελειþνει.
ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ενετοκρατßα (1489 – 1571)
Για Ýναν περßπου αιþνα η Κýπρος γßνεται επαρχßα της Βενετßας. Την περßοδο αυτÞ δßνεται μεγÜλη βαρýτητα στην ενßσχυση της Üμυνας του νησιοý εξαιτßας της ολοÝνα και αυξανüμενης οθωμανικÞς απειλÞς.
Τουρκοκρατßα (1571 – 1878)
Το 1570 οι τουρκικÝς δυνÜμεις καταλαμβÜνουν την Κýπρο και σφÜζουν 20.000 απü τους κατοßκους. Οι Λατßνοι κληρικοß εξισλαμßζονται, αποκαθßσταται üμως η ορθüδοξη εκκλησßα. Μüνο üταν δραγομÜνος Þταν ο ΧατζηγεωργÜκης ΚορνÝσιος βοηθÞθηκαν κÜπως οι υπüδουλοι Ýλληνες της Κýπρου αλλÜ γενικüτερα η περßοδος αυτÞ χαρακτηρßζεται απü τις πολλÝς δοκιμασßες τις οποßες υπÝστησαν οι ´Ελληνες. ΜετÜ το θÜνατο του ΚορνÝσιου πολλοß ναοß μετατρÜπηκαν σε τζαμιÜ ενþ χαρακτηριστικÞ εßναι η απουσßα οποιουδÞποτε Ýργου υποδομÞς.
Αγγλοκρατßα (1878 – 1960)
Το 1923 η Τουρκßα υπογρÜφει τη ΣυνθÞκη της ΛωζÜννης και παραιτεßται κÜθε δικαιþματος στην Κýπρο. Το 1925 το νησß κηρýσσεται απü τη Βρετανßα επßσημη αποικßα της. Οι Üγγλοι αναδιοργÜνωσαν το διοικητικü και νομικü σýστημα αλλÜ μετÜ το Β’ Παγκüσμιο Πüλεμο και παρÜ το γεγονüς üτι οι Κýπριοι πολÝμησαν με το μÝρος τους, δεν παραχþρησαν αυτονομßα στο νησß. Το 1955 αρχßζει ο Ýνοπλος απελευθερωτικüς αγþνας που εßχε σαν κατÜληξη της Συμφωνßες Ζυρßχης – Λονδßνου και τη δημιουργßα της ΚυπριακÞς Δημοκρατßας το 1960.
ΚυπριακÞ Δημοκρατßα (1960 – ως σÞμερα)
Με βÜση τις ΣυνθÞκες Ζυρßχης – Λονδßνου η Κýπρος ανακηρýχτηκε ανεξÜρτητη δημοκρατßα. Η ΚυπριακÞ Δημοκρατßα Ýγινε μÝλος του Οργανισμοý ΗνωμÝνων Εθνþν, του Συμβουλßου της Ευρþπης, της Κοινοπολιτεßας και του ΚινÞματος των Αδεσμεýτων και η Αγγλßα διατÞρησε στο νησß δýο στρατιωτικÝς βÜσεις. ΕπειδÞ üμως πολλÝς ρÞτρες του ΣυντÜγματος αποδεßχτηκαν αδýνατες να εφαρμοστοýν, το 1963 ο Πρüεδρος της Δημοκρατßας πρüτεινε ορισμÝνες τροποποιÞσεις. Οι Τοýρκοι αντÝδρασαν και απεßλησαν με εισβολÞ, μια απειλÞ που Ýγινε πραγματικüτητα το 1974, üταν η στρατιωτικÞ χοýντα στην ΕλλÜδα ανÝτρεψε τον Πρüεδρο ΜακÜριο και οι Τοýρκοι κατÝλαβαν το βüρειο τμÞμα του νησιοý. ΕννιÜ χρüνια αργüτερα, οι Τοýρκοι βαφτßζουν παρÜνομα το τμÞμα αυτü τουρκοκυπριακü κρÜτος.
.jpg)
